Wyspa pełna słońca

1.10.2016 r.

Przez niewielkie bulaje przebijają się śmiałe promienie porannego słońca. Budziki bezlitośnie wygoniły nas ze śpiworów po nocy pełnej wrażeń. Gosia jako pierwsza otwiera suwklapę z aparatem w ręku i niemalże jednym skokiem dociera na betonowy pirs. Za nią gęsiego wychodzi cała załoga, zapominając o śniadaniu – każdy chce zobaczyć w dziennym świetle to, z czym mierzyliśmy się w nocy i co w nocy osiągnęło przerażający wymiar. Ubieram w zejściówce polar i niecierpliwie wychodzę na pokład. Miny pozostałych wyrażają kompletne zmieszanie. Po ogarnięciu panoramy moja mina zlewa się z pozostałymi. O poranku zatoka wydaje się zupełnie przyjaznym i  niegroźnym miejscem. Fakt – wejście jest ciasne, pnące się pionowo w górę skały ścian zatoki są ostre, a sektorówka faktycznie jest ustawiona idealnie za skałami wystającymi z wody, ale za dnia to wszystko układa się raczej w piękny krajobraz niż przeszkody nawigacyjne. Z drugiej jednak strony na wodzie unoszą się boje wyznaczające podejście do pirsu, które w nocy nie świeciły, a na nabrzeżu stoją latarnie, które również spowijała ciemność. To prawda, że nocą budzą się koszmary. Noc uśpiła czujność i dała zbyt duży kredyt zaufania temu co być powinno. Załoga z kapitanem wraca pod pokład zająć się śniadaniem i opracowaniem planu na zwiedzanie wyspy, Gosia dalej biega wesoło z aparatem, a ja jeszcze przez chwilę analizuję sytuację z przed paru godzin, wlepiając nieobecny wzrok w śliskie skały. Z pokorą przyjmuję kolejną cenną lekcje i doświadczenie. 

Niezwykłe kształty Fair Isle
K. Pawełczyk

Po śniadaniu zbieramy się na wycieczkę dookoła wyspy. Z naszych obliczeń wynika, że cała trasa obejmie ok. 6 kilometrów i pozwoli dojść na drugi koniec wyspy do latarni morskiej. Krajobraz jest zachwycający – niesamowite kształty wzniesień, rzeźbionych jakby ręką artysty i pokrytych idealnie zielonym dywanem trawy, cudownie kontrastują ze srebrzącym się morzem. Dookoła lata cała masa różnych gatunków ptaków – stąd też Fair nazywana jest rajem dla ornitologów, a ich siedziba zajmuje największy budynek na wyspie. Łąki z kolei przyozdobione są białymi, puchatymi punktami z różnokolorowymi kropkami na zadach – owce biegają po całej wyspie bez ograniczeń, więc właściciele oznaczają swoje stada kolorem lokowanym zazwyczaj na tyłach owcy. 

Sielsko, pięknie
K. Pawełczyk

Naznaczone
K. Pawełczyk

Co ciekawe na wyspie jest lotnisko. Przy czym w żadnym wypadku nie przypomina lotniska, jakie znamy z własnych doświadczeń. Mała budka z napisem „Welcome to Fair Isle” i długi, niespecjalnie wyrównany pas niepokryty trawą (oczywiście o asfalcie nie ma mowy) – to by było na tyle jeśli chodzi o lotnisko. 

Budynek lotniska na Fair
K. Pawełczyk

Wędrujemy dalej. Na horyzoncie zaczynają się pojawiać pierwsze zabudowania mieszkalne, stanowiące najwyraźniej wioskę. Debatujemy nad ilością „rodzajów” owiec jakie tu spotykamy – niektóre na przykład wyglądają jak skrzyżowanie bulteriera albo rottweilera z owcą, co budzi ogólnozałogową odrazę. 

Takie piękności można spotkać na Fair...
K. Pawełczyk

Pierwszy raz od początku rejsu pogoda dopisuje nam wyśmienicie. Ogarnia mnie totalna beztroska:

- czuję się jak na wakacjach…

- w zasadzie to jesteśmy na wakacjach… - po tym krótkim acz treściwym, w odniesieniu do całokształtu rejsu dialogu, wybuchamy śmiechem. Robi się naprawdę gorąco, a droga zaczyna się nieco dłużyć, ale cel wycieczki coraz wyraźniej rysuje się przed nami. Przepiękny, biały budynek latarni morskiej idealnie komponuje się z otoczeniem. Nie wiem dlaczego, ale wybrzeże kojarzy mi się z Portugalią (żeby nie było wątpliwości, nigdy nie byłam w Portugalii), co potęguje błogie, wakacyjne odczucia.

Latarnia morska na Fair
K. Pawełczyk

Zatrzymujemy się z Alą na małą sesję zdjęciową. Monika idzie dalej, a Gosia z Michałem i Zuzą zatrzymują się przy pracowni z ręcznie robionymi swetrami (druga rzecz z jakiej Fair słynie). Kiedy docieramy do latarni, Monika wyleguje się na murku przy delikatnym akompaniamencie morza. Bez wahania do niej dołączam. To jest jeden z tych momentów, kiedy człowiek powtarza jak mantrę „chwilo trwaj!”. 

Pełna błogość
K. Pawełczyk

Po dłużej chwili leniuchowania kręgosłup daje o sobie znać – wstajemy z Moniką z gracją stuletnich babinek, usiłując się wyprostować. Mimo to, humory dopisują jak nigdy. Długi spacer dał się jednak we znaki – żołądki zaczynają grać pieśń obiadu, a nogi pieśń powrotu. Po tak długim przebywaniu na jachcie, organizmy odzwyczaiły się od długich wędrówek. Reszta załogi gdzieś nam zniknęła, za to na horyzoncie pojawił się samochód.

- łapiemy stopa? – rzucam spontanicznie. Monika patrzy na mnie z niedowierzaniem, a ja po prostu wyciągam kciuka bez specjalnych nadziei na powodzenie. Ku mojemu zaskoczeniu samochód zatrzymuje się. W środku trójka starszych, uśmiechniętych ludzi  zaprasza nas gestem do środka.

- dokąd zmierzacie?

- gdzieś, gdzie będzie bliżej do zatoki…

- jedziemy na lotnisko, ale jeśli chcecie zaczekać, to podrzucimy was potem pod obserwatorium.

Znaleziska
K. Pawełczyk

A jednak lotnisko działa! Rozmawiamy wesoło podczas tej krótkiej przejażdżki, zdradzając skąd się tutaj wzięłyśmy i jak przebiegała dotychczasowa podróż, na co nasi dobroczyńcy odpowiadają, że niewiele jachtów zapuszcza się w te rejony o tej porze roku i tym bardziej jest im miło nas poznać. Nie chcąc się narzucać, uprzejmie dziękujemy za podwózkę i zapewniamy, że stąd to już kilka kroków na jacht. Na „parkingu” przed lotniskiem rzeczywiście zebrało się trochę samochodów i wygląda na to, że zaraz wyląduje tu jakaś mała maszyna. Ruszamy z Moniką w stronę zatoki z misją przygotowania obiadu, zanim zjawią się pozostali. Mimo zmęczenia, humory dopisują nam nieprawdopodobnie.           

Katarzyna Pawełczyk  

Prosto na skały

Jeśli powiem, że wieje prosto w dziób i zacina delikatnym deszczem, to nie będzie to duże zaskoczenie, prawda? Tak więc, wiatr chyba obraził się na dobre. Pogoda nie ustępuje. Morze standardowo kołysze się ciut za bardzo. Mimo to humory dopisują – przed nami zaledwie 40 mil. Mniej niż doba kolejnej lekcji pokory nie robi już na nas takiego wrażenia jak jeszcze dwa tygodnie temu, choć wszyscy są już zmęczeni takimi warunkami i nieustanną jazdą na silniku. Mam wrażenie, że pobiję teraz nie tylko rekord godzin spędzonych na jednym rejsie, ale również rekord godzin przepłyniętych w zasadzie bez żagli… 

Byle dalej...
G. Sokołowicz

Po ostatniej dziennej wachcie szybko zasypiam w ciepłym śpiworze, i to mimo kapryśnej prawej stopy, która postanowiła prowadzić protest termiczny i bez względu na ilość założonych skarpetek i komfort cieplny pozostałych części ciała, nie chce się rozgrzać. Mimo fal grawitacja wróciła do naszej koi, więc nie musimy się już zapierać w dziwnych pozycjach, aby się nawzajem nie pozabijać -  ba, dla mnie ten rodzaj bujania działa jak najlepsza kołysanka! Kiedy okrutny budzik rozbrzmiewa pieśń zbliżającej się wachty, za bulajem jest już bardzo ciemno.  Monika patrzy na mnie tym samym zrezygnowanym i wołającym o sen wzrokiem, co podczas poprzednich przelotów. Ja pewnie minę mam nie lepszą, ale myśl o tym, że za niecałe cztery godziny wszyscy położymy się do koi, z powrotem mobilizuje mnie do szybkiego wskoczenia w sztormiak. 

Humory dopisują!
G. Sokołowicz

Ala i Gosia każą wypatrywać czerwonego światła, które za chwilę powinno zmienić się w żółte i proponują rozgrzewającą herbatę. Skrupulatność i nadzwyczajny entuzjazm Gosi w przygotowywaniu ciepłych napoi kolejnej wachcie jest dla mnie fenomenem niezrozumiałym ale bardzo docenianym, więc z ogromną wdzięcznością podaje jej swój kubek. Rozmowa i wypatrywanie światełek w totalnej ciemni sprawia, że godziny lecą w cudownie szybkim tempie – ani się obejrzałyśmy, a Michał już stał na deku gotowy do przejęcia steru. Skręcamy tak, by trafić w żółte światło sektorówki prowadzące bezpiecznie do przystani. Michał rozdziela zadania, a my sprawnie wykonujemy kolejne polecenia. Wszystko wydaje się iść gładko. Dookoła jest jednak tak ciemno, że poza maleńką kropką światła przed nami nie widać kompletnie nic. Wiedziona przeczuciem włączam czołówkę i doznaję niemiłego ścisku w żołądku – płyniemy jakieś pół metra od skalnej ściany wyposażonej w tysiące ostrych zębów, gotowych do uszkodzenia dzielnego jachtu. Mam wrażenie, że wyciągnięcie ręki poza obrys burty może się skończyć poważną kontuzją. Patrzę na Michała – jest skupiony jak nigdy. Krzyczy do Tomka aby poszedł ze szperaczem na dziób i oświetlał mu drogę, ale Tomek zamiast posłusznie wykonać polecenie kapitana, zaczyna wygłaszać swoje mądrości. Michał nie wytrzymuje i krzykiem doprowadza niepokornego bosmana do porządku. W ostatniej chwili… Kiedy smuga światła pada przed dziób, w odległości kilku metrów wyrastają przed nami ostre skały, za którymi jak gdyby nigdy nic świeci żółte światło sektorowe! Szybki skręt steru. Oczy wszystkich wpatrzone są we wrogie kształty omywane przez fale. Nie ma mowy o zaspaniu – jesteśmy rozbudzeni jak nigdy. Jacht dużym łukiem wykonuje obrót. Udało się. W ostatniej chwili. Zatoka jest jednak bardzo płytka, więc nie ma jeszcze czego świętować. W świetle szperacza ukazuje się stary, betonowy pirs zakończony gdzieniegdzie zardzewiałymi drutami. Szybko przygotowujemy cumy, a Tomek upewnia się jeszcze co do głębokości – jeden nieprzemyślany ruch sterem,  jeden metr za daleko i staniemy na mieliźnie albo wbijemy się w zbrojenie pomostu. Michał z zadziwiającą precyzją manewruje w labiryncie niebezpieczeństw ukrytych w nocnym mroku.  Podchodzimy do kei. Tomek wyskakuje i ocenia, że nie jest to najlepszy wybór. Druga próba nieco dalej - w końcu udaje się zacumować w bezpiecznym miejscu.

- Tak stoimy – pada cicha komenda z ogromnym poczuciem ulgi na pierwszym planie.

Jest trzecia nad ranem, ale nikomu się do spania nie spieszy. Wytężam wzrok w kierunku skał i myślę sobie, że Michał wykonał wszystko po prostu perfekcyjnie. Na pozbycie się niemiłego ścisku żołądka wypijamy po kieliszku czegoś mocniejszego za szczęśliwe ocalenie i mimo ogólnozałogowego podekscytowania udajemy się do koi – za parę godzin czeka nas eksploracja wyspy, na której jeszcze kilkanaście lat temu ok. pięćdziesięcioosobowa populacja radziła sobie bez elektryczności…

Katarzyna Pawełczyk

I znów na morze ruszyć trzeba

Droga powrotna do Lerwick przynosi nam kolejne niespodzianki rodem z National Geographic. Ktoś wypatrzył kilka fok wylegujących się na plaży w dole. Michał od razu zatrzymuje nasz wehikuł i wszyscy wyskakujemy z dziecięcą radością na pole prowadzące do szarych koleżanek. Okazuje się, że to całe, ogromne stado wyleguje się w niewyraźnym słońcu. Nasz entuzjazm płoszy co żywsze osobniki do wody, więc im bliżej krawędzi skarpy prowadzącej na plażę się znajdujemy, tym ostrożniejsze stawiamy kroki. Niesamowite jest to, jak te na lądzie ociężałe i niezgrabne zwierzaki potrafią się zwinnie poruszać w morskich odmętach! Urzeczeni patrzymy na piękny spektakl natury, póki Michał nie zbiega w dół, płosząc większość fok. Zuza rzuca piorunujące spojrzenie kapitanowi, a to oznacza, że czas wracać do auta. 

Foki leżakują
K. Pawełczyk

Ostatnim punktem na naszej szetlandzkiej trasie wycieczkowej jest wyspa św. Niniana i niezwykła plaża leżąca… pomiędzy lądem a wysepką!

Poprzeczna plaża przy wyspie św. Niniana
K. Pawełczyk

Widok ten robi piorunujące wrażenie – z jednej strony fale majestatycznie rozbijające się o ostre skały, z drugiej idealnie jasno-żółta plaża zalewana morzem z dwóch stron i ciemne chmury potęgujące magiczną atmosferę tego wyjątkowego miejsca.

Ostre skały
K. Pawełczyk

Wreszcie nie pada! Możemy beztrosko biegać po poprzecznej plaży i wyczekiwać z gotowym do działania aparatem najlepszej chwili na uchwycenie TEGO CZEGOŚ. Jest zimno. Natrętne myśli o powrocie na morze kotłują się w naszych głowach i o ile z jednej strony wiem, że to co najgorsze jest już za nami, o tyle perspektywa przemarzniętych dłoni i niemiłosiernie długich minut na deku sprawia, że jeszcze bardziej chciałabym po prostu zostać na Szetlandach. 

Magia
M. Sokołowicz

Przed nami ostatnia noc w Lerwick. Żeby przypadkiem nie było nudno na koniec musimy się jeszcze przeparkować, bo nasz „port” zwijają już na zimę. Zaszczyt manewrowania przypada w udziale kapitanowi stażyście, czyli… mnie. Niby nic trudnego – odejście na szpringu rufowym i podejście longside do kei. Oba manewry przećwiczone wielokrotnie. Z jednym maleńkim szczegółem – na łódkach laminatowych, a Joinus jest przepiękną stalówką. Rozdzielam zadania i konsultuje plan z Michałem, który przychyla się do mojej koncepcji. Pociągam delikatnie manetkę na bieg do tyłu, szpring napina się i dziób odchodzi na wodę. Wyczekuję jeszcze chwilę aby mieć pewność, że zmieszczę się z nawrotką w ciasnym basenie. Padają kolejne komendy, a sprawna załoga wykonuje wszystko w mgnieniu oka – mieć takich ludzi na pokładzie to prawdziwy luksus! Zacieśniona cyrkulacja wydaje mi się za mało zacieśniona, ale Michał spokojnie kiwa głową, że mam jeszcze mnóstwo miejsca i po chwili wchodzimy już do następnego basenu. Ustawiam się tak, aby zająć miejsce pomiędzy keją a kolejną jednostką. Zaczynam hamować dużo wcześniej niż zazwyczaj mając na uwadze, że taka masa nie zatrzyma się w sekundę. Znowu komendy i znowu super sprawna załoga. Gosia, która spełniała się w roli fotoreportera i odbierającego cumy jednocześnie, ze swoim rozbrajająco szerokim uśmiechem gratuluje mi manewru. Mimowolny uśmiech pojawia się i na mojej twarzy. 

Pełne skupienie
M. Sokołowicz

Przed zmrokiem biegniemy jeszcze na tournée po wąskich uliczkach wypełnionych maleńkimi sklepikami i kawiarenkami – z brytyjskich, starych filmów rodem. Szał pamiątkowych zakupów został nieco ostudzony przez ceny produktów „handmade” i „made in Shetland” jakie dominowały na wystawach i w witrynach. Ograniczam się do lokalnego piwa i kilku pocztówek. Monika natomiast wraca z kilkoma większymi siatkami i dokładnie osuszonymi od uśmiechu ósemkami. 

Pamiątki, pamiątki!
K. Pawełczyk

Poranek przynosi jak zwykle stabilną pogodę – deszcz. Dostajemy przyzwolenie na ostatnią, szybką kawę przed przelotem na maleńką wysepkę Fair. Nie tracąc cennego czasu, wyskakujemy do sprawdzonej kafejki na ciepły posiłek. Wyposażone w długopisy i słowotok, tuż obok talerzy i kubków układamy pocztówki. Każdy centymetr kwadratowy wolnej przestrzeni został dobrze wykorzystany, a i panini zdążyło zupełnie wystygnąć – jak to się mówi, każdy ma swoje priorytety.

Kartki zostały wrzucone, zapas pieczywa zrobiony, a sztormiaki dumnie krzątają się przy cumach. Jednym słowem – pora w morze nam!   

Katarzyna Pawełczyk

A na morzu wciąż szaleje sztorm

 Otwieram delikatnie oczy onieśmielona niewyraźnymi promieniami porannego, szetlandzkiego słońca. Zaraz, zaraz – to na Szetlandach może świecić słońce? Mniej więcej tak wygląda moja pierwsza myśl po uzmysłowieniu sobie jaka jest moja aktualna czasoprzestrzeń. Dzisiaj w planach mamy dalszą eksplorację wyspy, więc promyk nadziei na wycieczkę bez deszczu nad głową daje mocniejszego kopa energetycznego niż najlepsze włoskie espresso. Chyba na wszystkich nieśmiałe słońce podziałało podobnie, bo ruch w mesie jest wyjątkowo intensywny. Chcemy jak najwięcej skorzystać z tego okna pogodowego, więc poranne zebranie się zajmuje nam wyjątkowo mało czasu. O dziwo Tomek, który do tej pory brał udział we wszystkich naszych eskapadach, zupełnie nie przejmując się swoimi bosmańskimi obowiązkami, dziś z miną męczennika deklaruje, że zostaje  na pokładzie by zająć się szeregiem jachtowych usterek. Najwyraźniej groźba armatora o zostawieniu go tutaj, jeśli się nie weźmie wreszcie do roboty, podziałała cuda.

Pakujemy się w szóstkę do samochodu i ruszamy do latarni morskiej Sumburgh Head na południu Mainland. Oczywiście wycieczka byłaby nieważna, gdyby nie postój na obowiązkowe głaskanie kucyków – jednego z symboli archipelagu. Zatrzymujemy się tuż przy ogrodzeniu z cienkiej siatki i ochoczo próbujemy znaleźć najwygodniejszy sposób na bliski kontakt z miękką sierścią – to przez oczka w siatce, to nad siatką. Zuza i Michał szybko zaprzyjaźnili się z kucem, ofiarując mu całe nasze drugie śniadanie w postaci jabłek. Cóż… dieta po kilku dniach na lądzie jest wskazana, co by organizm za szybko nie odzwyczaił się od morskich ograniczeń żywieniowych. 

Głaskania nigdy dość!
K. Pawełczyk

Kiedy ostatnie jabłko zostaje radośnie pochłonięte, czarno-biały kucyk odchodzi w poszukiwaniu innych przysmaków na drugą stronę wybiegu, a my ruszamy dalej.  Po kilkunastu minutach stajemy w korku. I to nie byle jakim korku – ruch na drodze prowadzącej do latarni został zatrzymany, ze względu na… lądujący samolot! Po co budować pas startowy i drogę osobno, skoro można te dwie funkcje spokojnie połączyć. Zwłaszcza na Szetlandach. Niewielka pasażerska maszyna leci dosłownie kilkanaście metrów nad naszymi głowami – wrażenie niesamowite. Patrzymy niemal z otwartymi buziami,  podczas gdy znudzeni mieszkańcy siłą woli próbują podnieść szlabany. Lotnisko (i nasza droga) położone są tuż obok malowniczej plaży z widokiem na cel naszej podróży.

Malownicza plaża
K. Pawełczyk

 Gosia jak zwykle pełna energii, biega z dziecięcą radością po piasku robiąc serię ujęć. Zuzie również udzielił się  ten beztroski nastrój, więc po chwili skaczą obie. Ja z kolei znowu się zachwycam. W zasadzie nie ma tu nic nadzwyczajnego, ale jest jakoś magicznie. Gdzieś na horyzoncie zbierają się kolejne czarne chmury, morze przypomina charakterystycznym szumem, że ten spokój to tylko stan chwilowy, a pufiny latają nieśpiesznie, tak jakby to wszystko ich nie dotyczyło. Szetlandy w każdej niemal minucie wynagradzają mi trudy tego rejsu i przypominają, że marzeń wręcz nie wolno odkładać na później. Jestem dokładnie w tym miejscu, w którym powinnam w tej chwili być. Z zamyślenia wyrywa mnie Michał:

- dobra, jedziemy dalej, bo znowu zbiera się na deszcz! – kapitan zgarnia nas sprawnie do samochodu. 

Latarnia położona jest na klifie – z jednej strony soczyście zielonym, z drugiej niezwykle ostrym. Na parking prowadzi wąska, dość kręta dróżka, która jednak nie stanowiła problemu dla autokaru pełnego angielskich emerytów. 

Latarniany klif
K. Pawełczyk

Z tej perspektywy morze nie wydaje się już być tak spokojne jak na plaży.  Biała piana wściekle rozbija się o bezlitosne zęby skał, a tymczasem już jutro musimy płynąć dalej. Żeby chociaż nie wiało znowu w mordę…

A morze znowu niespokojne
K. Pawełczyk

Wejścia na teren latarni pilnuje mały troll. A więc tu też są obecne te małe stworki! 

Strażnik
K. Pawełczyk

Dotarcie do białego budynku wymaga jeszcze delikatnej wspinaczki po schodach, co w połączeniu z jachtowym trybem życia daje lekką zadyszkę. Można stąd obejrzeć niemal całą wyspę – łącznie z kolejnymi lądowaniami i startami z pobliskiego lotniska. Sama latarnia jest urocza, choć dzięki położeniu na stromym klifie dość niska. Wyczekanie momentu, kiedy z kadru wyjdzie ostatni emeryt wymaga nie lada cierpliwości. Znowu gapimy się w morze trochę nieobecnym wzrokiem, a Monika rzuca cicho w przestrzeń:

- ja nigdzie dalej nie płynę…  

Katarzyna Pawełczyk